လူသားတို့၏ ဆံပင်များကို ပုံသဏ္ဌာန်အလိုက် ဆံပင်ဖြောင့်နှင့် ဆံပင်ကောက် ဟူ၍ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ဆံပင်များတွင် ပုံသဏ္ဌာန်ကွဲပြားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဆံပင်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော disulfide bond ကြောင့်ဖြစ်သည်။
disulfide bond ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ။
ဆံပင်ကို ဖုံးအုပ်ထားသော keratin အလွှာအတွင်း များစွာ ပါဝင်သည့် cysteine အမည်ရှိ အမိုင်နိုအက်ဆစ် ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော bond တစ်ခုဖြစ်သည်။ disulfide bond အဖြစ် အတူတကွ ပေါင်းစည်းသော cysteine ပမာဏသည် ဆံပင်ဖြောင့်သလား ကောက်သလားကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဆံပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ဆံပင်ပေါက်ရိုး၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည် — ပေါက်ရိုးသည် စက်ဝိုင်းပုံ ဖြစ်ပါက disulfide bond နည်းပါးပြီး ဆံပင်ဖြောင့်တတ်ကာ၊ ပေါက်ရိုးသည် ဘဲဥပုံ ဖြစ်ပါက disulfide bond များပြီး ဆံပင်ကောက်တတ်သည် — disulfide bond များလေ ဆံပင်ပိုကောက်လေ ဖြစ်သည်။
disulfide bond သည် ဆံပင်ပုံသဏ္ဌာန်ကို သတ်မှတ်ပေးသော အဓိက ဖွဲ့စည်းမှု အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် ဆံပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲခြင်း — ဆံပင်ဖြောင့်ခြင်း (ဆံပင်ကောက်ကို ဖြောင့်အောင်လုပ်ခြင်း) ဖြစ်စေ ဆံပင်ကောက်ခြင်း (ဆံပင်ဖြောင့်ကို ကောက်အောင်လုပ်ခြင်း) ဖြစ်စေ — သည် ဆံပင်အတွင်းရှိ disulfide bond များ၏ စီစဉ်ပုံကို ပြောင်းလဲစေခြင်းဟူသော အဓိက သဘောတရားအပေါ် မူတည်သည်။
ထိုအချက်သည်ပင် ဆံပင်ဖြောင့်ဆေးနှင့် ဆံပင်ကောက်ဆေးများ၏ ဂုဏ်သတ္တိ ဖြစ်ပါသည်။
ဆံပင်ဖြောင့်နှင့် ဆံပင်ကောက် ထုတ်ကုန်များတွင် အသုံးပြုသော အဓိက ဓာတုပစ္စည်းများ — hydrogen peroxide, guanidine hydroxide သို့မဟုတ် ammonium thioglycolate ကဲ့သို့ — အားလုံးသည် ဆံပင်အတွင်းရှိ ရှိရင်းစွဲ disulfide bond များကို ဖြိုဖျက်ကာ ဆံပင်ကို ပျော့ပျောင်းစေပြီး လိုချင်သည့်အတိုင်း ပုံသဏ္ဌာန် ပြန်ပြုပြင်နိုင်စေသည် — ဆံပင်ကောက်စေရန် roller များ အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ဖြောင့်စေရန် flat iron အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ခဏတာ ထားရှိပြီးနောက် ပုံသစ်ရရှိသွားသော ဆံပင်အတွင်းရှိ cysteine သည် disulfide bond အသစ်များ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းကာ ဆံပင်ကို ကောက်သော သို့မဟုတ် ဖြောင့်သော ပုံသစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
သို့သော် ဆံပင်ဖြောင့်ဆေးနှင့် ဆံပင်ကောက်ဆေးများသည် ဆံပင်အတွင်းရှိ disulfide bond ဖွဲ့စည်းပုံကို ယာယီသာ ပြောင်းလဲစေသည် — အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အမြဲတမ်း မဟုတ်ပါ — အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤထုတ်ကုန်တစ်ခုစီတွင် သက်တမ်း မတူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အသစ်ပေါက်လာသော ဆံပင်သည် မူလ disulfide bond ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဆံပင်ကို ခဏတာ ရှည်စေလျှင် အသစ်ပေါက်လာသော ဆံပင်သည် သင်၏ မူလ ဆံပင်ဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း သဘာဝအတိုင်း ဖြောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ကောက်ခြင်း ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
သို့သော် မကြာခဏ ထပ်ခါတလဲလဲ ဆံပင်ကောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြောင့်ခြင်းသည် ဆံပင်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆံပင်၏ pH ဟန်ချက် (အက်ဆစ်-အယ်ကာလီ) ပျက်ပြားသွားကာ၊ ဆံပင်၏ အပြင်ဘက် cuticle ပွင့်ထွက်လာပြီး၊ အတွင်းဘက် cortex ဖောင်းကြွကာ၊ အပေါက်များ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်ဖြစ်သည် — ဆံပင်ကို ပုံမှန်ထက် စိုထိုင်းဆနှင့် နေရောင်ခြည်အပေါ် ပိုမို ထိခိုက်လွယ်စေကာ နောက်ဆုံးတွင် ခြောက်သွေ့ပြီး ဖျားအခွဲထွက်သော ဆံပင်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဆံပင် ပျက်စီးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မကြာခဏ ဆံပင်ကောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြောင့်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရုံသာမက သင်သည် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ခေါင်းလျှော်ရည်ကို ရွေးချယ်သင့်ပြီး၊ ခေါင်းလျှော်ပြီးတိုင်း conditioner ထုတ်ကုန်ကို အသုံးပြုကာ၊ ဆံပင်ကို UV ရောင်ခြည် ပျက်စီးမှုမှ ကာကွယ်ရန် UV filter ပါဝင်သော ထုတ်ကုန်များကိုလည်း ရွေးချယ်သင့်ပါသည်။
Chulalongkorn University ၏ ဆေးဝါးသိပ္ပံ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး ဌာန၊ ဆေးဝါးသိပ္ပံ ပညာ ကောလိပ်အား ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။ Everyday Cosmetics;
Bangkok: Chulalongkorn University, 2001, p. 164.
